Gratis Masterclass:
Ontdek hoe jouw hoogbegaafde kind grip krijgt op stress & emoties 

Problemen bij hoogbegaafdheid:
5 uitdagingen binnen gezinnen met hoogbegaafde kinderen

“Hebben hoogbegaafde kinderen en gezinnen meer problemen dan gezinnen zonder hoogbegaafden? “

Dit was een interessante vraag die mij gesteld werd toen ik aan vrienden en collega’s vertelde dat ik in 2024 meer wilde betekenen voor hoogbegaafde kinderen en gezinnen.
Het zette me dieper aan het denken over de problemen die hoogbegaafdheid kan geven binnen gezinnen.

Hoogbegaafdheid kan (maar dit hoeft zeker niet altijd) zorgen voor meer uitdagingen bij je kind.
Sommige hoogbegaafde kinderen gaan zonder zorgen door het leven. Anderen ervaren veel stress wat zich op allerlei manieren kan uiten: boze buien, toename van angsten, onderpresteren, niet naar school willen, aanpassen.
Juist op het moment dat het niet goed gaat met je kind heb je als ouders gewoon veel meer zorgen dan bij een kind wat zich fijn voelt.

5 problemen bij hoogbegaafdheid in gezinnen

Ik hou zelf niet van het woord ‘problemen’, omdat het suggereert dat het gezin een probleem heeft of is of dat een kind een probleem heeft of is.
Daarnaast ervaart iedereen een ‘probleem’ anders: wat voor de één als een probleem ervaren wordt, is dat voor een ander niet het geval.
Zelf spreek ik daarom liever over zorgen en uitdagingen.

In deze blog ga ik je meenemen in 5 uitdagingen die ik veel zie bij hoogbegaafde gezinnen.

1. Zorgen om het hoogbegaafde kind en overbelasting bij
ouders ligt op de loer

Zorgen hebben om je kind zorgt vaak voor gevoelens van onmacht, radeloosheid, nog harder werken en beter je best doen als ouders, twijfelen aan je eigen opvoedskills en ook geregeld meer gesprekken op school en binnen de hulpverlening.

Door dit soort zorgen zie ik regelmatig ouders overbelast raken.
Een hoogbegaafd kind begeleiden en ondersteunen, vooral wanneer hij of zij het moeilijk heeft, kost namelijk enorm veel energie als ouders zijnde!
Dit is één van de uitdagingen die ik veel zie terugkomen bij gezinnen waarbij het met het kind niet goed gaat of waarbij het gezin niet samen in balans is.

2. Omgang met emoties

Hoogbegaafde kinderen hebben een rijke, diepgaande, intense en complexe emotionele binnenwereld.
En daarin ervaren ouders vaak dat hun kind intenser reageert dan andere kinderen.
Zo ervaren deze kinderen meer gevoelens bij onrecht, als afspraken niet nagekomen worden, als ze bedreigd worden in hun autonomie of bij al het leed in de wereld.

Gevoelige en intense kinderen ervaren vaak meer onrust en stress en hebben daarom vaak veel meer co-regulatie van hun ouders nodig.
En dat vraagt echt veel van je als ouders! Het is best pittig om telkens zelf rustig te blijven als je kind zo intens boos, verdrietig of angstig is. Dit geldt helemaal als jij als ouder veel in jezelf herkent of zelf een intense, diepgaande emotionele binnenwereld hebt.

Het allerbelangrijkste (en ook meteen het meest ingewikkelde) is dat je je kind mag meegeven dat dit er allemaal mag zijn. Je kind mag intens zijn; het hoort bij hem of haar en hoeft niet onderdrukt te worden.
Juist dit intense en diepgaande voelen is een enorme kracht!

3. Hoogbegaafde kinderen voelen zich vaak ‘anders’

Heel vaak hebben deze kinderen en gezinnen het gevoel anders te zijn.
En de uitdaging daarin is:
Ga je proberen je aan te passen aan anderen, zodat je erbij hoort?
Of ga je bij jezelf blijven en doen wat goed is voor je kind en jouzelf?

Erbij willen horen is een universele, krachtige menselijke behoefte, waarin je jezelf helemaal kunt verliezen. Als volwassene kunnen we ervoor kiezen of we dit willen of niet.
Maar kinderen snappen nog niet goed waarom ze zich anders voelen dan anderen. Vaak denken ze helaas ook dat dit aan hen ligt. Hierin wil je dan ook echt je kind extra in begeleiden.

Wanneer je in de minderheid bent, loop je het risico om minder fijne ervaringen op te doen, helaas. Denk dan aan pesten, buitensluiten, bekritiseren of niet begrepen worden.
Gelukkig is dit niet altijd zo! Maar wanneer het wel gebeurt dan kan het er juist ook uiteindelijk voor zorgen dat iemand er sterker uitkomt.
Maar het liefst van alles gun je niemand die vervelende ervaringen.

Ook als gezin moet je soms andere keuzes maken omdat dit beter is voor jullie.
Zo kunnen verjaardagen, dagjes uit naar de dierentuin of het pretpark of de feestdagen voor sommige gezinnen echt te veel prikkels zijn. Wat ga je dan doen?
Ga je over je grenzen en pas je je aan?
Of doe je wat goed is voor je kind en jezelf?
Hoe verhoud je je dan met de buitenwereld?

Dit kan dus een continu zoekproces zijn, dit kiezen tussen dilemma’s.

Daarin gun ik alle hoogbegaafde gezinnen de durf om vooral authentiek te zijn, anders te zijn en te doen wat goed voelt en is voor jou en je kind.

4. Interactiepatronen: meevoelen en mee resoneren

Wat ik ook veel zie in mijn praktijk is dat in hoogbegaafde gezinnen de oplopende emoties van één gezinslid automatisch van invloed zijn op alle gezinsleden. En dit is zo enorm logisch!

Denk eens aan ouders die beiden hun kind dolgraag willen helpen maar er anders over denken hoe ze dit het beste kunnen doen…
Het daarover oneens zijn zorgt dan ook nog voor onderlinge meningsverschillen.
Enorm pijnlijk want het is in je gezin al zo ingewikkeld. Jullie willen allebei je kind helpen maar dan verlies je door de eindeloze discussies elkaars steun ook nog eens.

Het kan er ook voor zorgen dat je samen op ‘eieren gaat lopen’ door die hoogopgelopen emoties. Je wordt meer toegeeflijk en stelt minder grenzen.
Als het thuis maar gezelliger wordt. Helaas werkt dit vaak juist averechts.

Eén van de ingewikkelde problemen bij hoogbegaafdheid binnen gezinnen is dat iedereen heel goed aanvoelt hoe de ander zich voelt.
Je voelt precies wat de ander voelt, neemt dit misschien ook over. Of je gaat je juist verantwoordelijk voelen voor de gevoelens die de ander heeft. Hierdoor kunnen jullie in een
vicieuze cirkel belanden, die niet tot verbetering leidt.

Wanneer dit gebeurt, is het heel fijn als een therapeut jullie hierin kan ondersteunen om uit dit patroon te komen.

5. Asynchrone ontwikkeling

Hoogbegaafde kinderen ontwikkelen zich meestal asynchroon. Ze zijn dan intellectueel bijvoorbeeld 7 jaar, motorisch zijn ze 5 jaar en emotioneel nog maar 4 jaar.

Dat betekent dat je het ene moment een goed gesprek kunt hebben met je 7-jarige kind, om het volgende moment over te moeten schakelen omdat je 4-jarige kind een driftbui krijgt omdat hij of zij op bed moet.

Het vraagt van jullie als ouders om continu te schakelen, je in te leven in de leeftijdsfase van je kind op dat moment en na te gaan wat je kind dan nodig heeft.
De valkuil is dat je van je kind verwacht dat het zich gedraagt als een 7-jarige, omdat het zich verbaal zo uit. Maar dit is niet realistisch want dan overvraag je je kind; hij of zij is immers motorisch en emotioneel nog geen 7 jaar.

Hebben gezinnen meer problemen bij hoogbegaafdheid van
een gezinslid?

Dat kan zeker zo zijn. Er zijn verschillende uitdagingen waar ouders mee om moeten leren gaan, zoals ik hierboven besprak.
Deze uitdagingen hebben invloed op het hele gezin, maar zeker ook op de ouders.
Het kost veel energie om je hoogbegaafde kind te begeleiden en ondersteunen én om elkaar als partners hierbij niet uit het oog te verliezen.

Wil je meer informatie over omgaan met je hoogbegaafde kind?
Of hebben jij en je partner behoefte aan mijn ondersteuning om samen sterk te blijven staan?
Neem dan gerust contact met me op!

Deze blogpost is ook te beluisteren in mijn Podcast

Over Manon

Manon Gervink is gezinscoach voor hoogbegaafde kinderen & training ervaringsgerichte coaching. 
Als psychomotorisch therapeut en systeemtherapeut werkt ze ruim 10 jaar ervaringsgericht met (hoogbegaafde) kinderen, jongeren en gezinnen.

🎧 Nieuwsgierig naar de Podcast?
Luister naar de podcast van Manon Gervink

 

Manon Gervink